Aforyzm
Gdy w jednym zdaniu, równoważniku zdania lub czymś w tych okolicach uda się ująć wyraziste sformułowanie, które wyraża ogólną prawdę moralną, psychologiczną, filozoficzną lub chybaliczną[1], to wtedy mamy do czynienia z aforyzmem (gr. aphorismos). Najważniejsze jest w aforyzmie to, aby był trafny, błyskotliwy, a w najgorszym razie wyrafinowany stylistycznie. Zwykle zbudowany jest na zasadzie paradoksu lub antytezy i nawiązuje do obiegowych prawd, formuł czy przysłów.
Do mistrzów tego gatunku należeli:
- Francuzi: François de La Rochefoucauld, Blaise Pascal, Jean de La Bruyère, Sébastien Roch Nicolas Chamfort
- Niemcy: Georg Christoph Lichtenberg, Johann Wolfgang von Goethe, Arthur Schopenhauer, Fryderyk Nietzsche, Marie von Ebner-Eschenbach
- Polacy: Karol Irzykowski, Stanisław Jerzy Lec, Jan Sztaudynger
Przykłady
Sukcesy
Nigdy mi nie odmówiły
Te, które mi się śniły.
- Jan Sztaudynger
Czas robi swoje. A ty człowieku?
- Stanisław Jerzy Lec
Jak szczęśliwie żyliby niektórzy, gdyby równie mało troszczyli się o sprawy innych ludzi, co o swoje własne.
- Georg Christoph Lichtenberg
Syci niewolnicy są najzacieklejszymi wrogami wolności.
- Marie von Ebner-Eschenbach
Zobacz też
Odnośniki
- ^ Prawda chybaliczna, to ogólnie rzecz biorąc kłamstwo, które jednak wygląda tak zgrabnie, że nie sposób je uznać za nieprawdziwe.
![[PoeWiki]](/skins/common/images/wiki.png)