Jarosław Iwaszkiewicz
Kategorie: Poeci | Kompozytorzy
Jarosław Iwaszkiewicz (ur. 20 lutego 1894 w Kalniku na Ukrainie, zm. 2 marca 1980 w Warszawie) - polski poeta, prozaik, dramaturg, a nawet kompozytor[1], jeden z członków Skamandra, wieloletni prezes Związku Literatów Polskich i redaktor naczelny Twórczości, robił w życiu bardzo wiele i bardzo wiele napisał. Debiutował w wieku 21 lat wierszem "Lilith" w kijowskim piśmie Pióro, ostatni wiersz zatytułowany "Urania" napisał w wieku 86 lat. Przez większość życia jego domem było Stawisko w Podkowie Leśnej, gdzie znajduje się teraz muzeum. Pochowany został 5 marca 1980 roku na cmentarzu w Brwinowie - zgodnie z wolą.
Spis treści |
Pierwodruki książek poetyckich
- Oktostychy, Warszawa 1919.
- Dionizje, Warszawa 1922.
- Kasydy zakończone siedmioma wierszami, Warszawa 1925.
- Księga dnia i księga nocy. Poezje, Warszawa 1929.
- Powrót do Europy, Warszawa 1931.
- Lato 1932, Warszawa 1933.
- Inne życie, Warszawa 1938.
- Ody olimpijskie, Warszawa 1948.
- Sprawa pokoju. Wiersze i przemówienia, Warszawa 1952.
- Warkocz jesieni i inne wiersze, Warszawa 1954.
- Ciemne ścieżki, Warszawa 1957.
- Jutro żniwa, Warszawa 1963.
- Krągły rok. Cykl wierszy, Warszawa 1967.
- Xenie i elegie, Warszawa 1970.
- Śpiewnik włoski, Warszawa 1970.
- Album Tatrzańskie, Kraków 1976.
- Mapa pogody, Warszawa 1977.
- Młodość pana Twardowskiego, Warszawa 1979.
- Muzyka wieczorem, Warszawa 1980.
Pierwodruki utworów prozatorskich
- Zenobia. Palmura. Powieść poetycka, Poznań 1920.
- Legendy i Demeter, Warszawa 1921.
- Ucieczka do Bagdadu, Warszawa 1923.
- Wieczór u Abdona. Powieść poetycka, "Skamander" 1923 nr. 28 - 30.
- Hilary, syn buchaltera. Powieść, Warszawa 1923.
- Siedem bogatych miast nieśmiertelnego Kościeja, Warszawa 1924.
- Księżyc wschodzi. Powieść, Warszawa 1925.
- Pejzaże sentymentalne, Warszawa 1926.
- Zmowa mężczyzn. Powieść, Warszawa 1930.
- Panny z Wilka, Warszawa 1933.
- Czerwone tarcze, Warszawa 1934.
- Młyn nad Utratą, Warszawa 1936.
- Pasje błędomierskie. Powieść, Warszawa 1938.
- Dwa opowiadania, Warszawa 1938.
- Fryderyk Szopen, Lwów 1938; wyd. II zmienione: Chopin, Warszawa 1949.
- Stara cegielnia, "Twórczość" 1945 nr 1.
- Stara cegielnia - Młyn nad Lutynią, Warszawa 1946.
- Nowele włoskie, Warszawa 1947.
- Listy do Felicji (felietony), "Nowiny Literackie" III 1947 - XII 1948.
- Wyd. osobne: Eleuter, Listy do Felicji, Warszawa 1979.
- Spotkania z Szymanowskim, Kraków 1947.
- Jan Sebastian Bach, Warszawa 1951.
- Wycieczka do Sandomierza. Powieść dla młodzieży, Warszawa 1953.
- Cztery szkice literackie, Warszawa 1953.
- Listy z podróży do Ameryki Południowej, Kraków 1954.
- Opowieści zasłyszane, Warszawa 1954.
- Książka o Sycylii, Warszawa 1956.
- Sława i chwała, t. I, Warszawa 1956.
- Książka moich wspomnień, Kraków 1957.
- Wzlot, "Twórczość" 1957 nr 12.
- Sława i chwała, t. II, Warszawa 1958.
- Gawęda o książkach i czytelnikach, Warszawa 1959.
- Tatarak i inne opowiadania, Warszawa 1960.
- Kochankowie z Marony, Warszawa 1961.
- Rozmowy o książkach, Warszawa 1961.
- Sława i chwała, t. III, Warszawa 1962.
- Gniazdo łabędzi. Szkice z Danii, Warszawa 1962.
- Stanisława Wysocka i jej kijowski teatr "Studya". Wspomnienie, Warszawa 1963.
- Heydenreich. Cienie. Dwa opowiadania, Poznań 1964.
- O psach, kotach i diabłach Warszawa 1968.
- Rozmowy o książkach (cz. II), Warszawa 1968.
- Opowiadania muzyczne, Warszawa 1971.
- Ludzie i książki (felietony), Warszawa 1971.
- Teatr Polski w Warszawie 1938 - 1949, Warszawa 1971.
- Ludzie i książki (Wykłady na Uniwersytecie Warszawskim), "Miesięcznik Literacki" 1971 nr. 1, 3 - 4, 7 - 8, 11.
- Sny. Ogrody. Sérénité, Warszawa 1974
- Noc czerwcowa. Zarudzie. Heydenreich, Warszawa 1976.
- Petersburg, Warszawa 1976.
- Podróże do Włoch, Warszawa 1977.
- Podróże do Polski, Warszawa 1977.
- Szkice o literaturze skandynawskiej, Warszawa 1977.
- Utwory ostatnie, Warszawa 1981.
- Aleja przyjaciół, Warszawa 1984.
- Utwory nieznane, Warszawa 1986.
- Klucze. Literatura polska i Włochy. Rozważania i refleksje o Szymanowskim, Witkiewiczu i Gombrowiczu, "Przegląd Humanistyczny" 1987 nr 6; pierwodruk w j. francuskim, Rzym 1972.
- Notatki 1939 - 1945, oprac. Andrzej Zawada, Wrocław 1991.
Dzieła sceniczne
- Król Roger, libretto do opery Karola Szymanowskiego, wyst. Warszawa 1926.
- Kochankowie z Werony. Tragedia romantyczna w 3 aktach, "Skamander" 1928 nr. 55 - 56; wyd. osobne Warszawa 1929; wyst. Warszawa 1929.
- Lato w Nohant. Komedia w 3 aktach, "Skamander" 1936 nr 77, 1937 nr. 70 - 80, 81 - 83; wyst. Warszawa 1936; wyd. osobne Warszawa 1937.
- Maskarada. Melodramat w 4 aktach, wyst. Warszawa 1938, opubl. Warszawa 1939.
- Gospodarstwo, wyst. 1947, opubl. "Dialog" 1957 nr 6.
- Odbudowa Błędomierza. Sztuka w 3 aktach, Warszawa 1951.
- Wesele pana Balzaka. Komedia w 3 aktach, "Dialog" 1951 nr 1.
- Kosmogonia. Opowiadanie w dwóch aktach, "Dialog" 1967 nr 3.
- Pod akacjami, "Dialog" 1983 nr 4, wyst. (tv) 1984.
- Kardynałowie. Widowisko w trzech aktach, "Dialog" 1983 nr 9.
- Bal u księżnej Belwederskiej. Widowisko, "Dialog" 1983 nr 11.
- Egoistka. Obrazek sceniczny w jednym akcie, "Dialog" 1984 nr 7.
Ekranizacje
- Dom na pustkowiu, reż. Jan Rybkowski, 1950.
- Spotkania, reż. Stanisław Lenartowicz, 1957 (na podstawie opowiadania Stracona noc).
- Matka Joanna od Aniołów, reż. Jerzy Kawalerowicz, 1961.
- Ubranie prawie nowe, reż. Włodzimierz Haupe, 1964 (na podstawie opowiadania Róża).
- Kochankowie z Marony, reż. Jerzy Zarzycki, 1966.
- Brzezina, reż. Andrzej Wajda, 1970.
- Dzień listopadowy, reż. Edward Żebrowski, 1970 (nowela filmowa dla telewizji).
- Stracona noc, reż. Janusz Majewski, 1973 (nowela filmowa dla telewizji).
- Panny z Wilka, reż. Andrzej Wajda, 1978.
- Ryś, reż. Stanisław Różewicz, 1981 (na podstawie opowiadania Kościół w Skaryszewie).
- Trzy młyny, reż. Jerzy Domaradzki, 1986 (serial dla telewizji na podstawie opowiadań Młyn nad Utratą, Młyn nad Lutynią oraz Młyn nad Kamionną).
- Zygfryd, reż. Andrzej Domalik, 1986.
- Sérénité, reż. Alina Skiba, 1988 (na podstawie opowiadań Sérénité i Sny).
- Nocne ptaki, reż. Andrzej Domalik, 1992 (na podstawie opowiadania Stracona noc).
- Sława i chwała, reż. Kazimierz Kutz, 1997 (serial dla telewizji).
- Noc czerwcowa, reż. Andrzej Wajda, 2001 (dla Teatru Telewizji).
- Kochankowie z Marony, reż. Izabela Cywińska, 2005.
- Tatarak, reż. Andrzej Wajda, 2009.
Inne filmy
- 9.25. Przygoda jednej nocy, reż. Adam Augustynowicz i Ryszard Biske, 1929 (rola w filmie fabularnym).
- Pogoda domu niechaj będzie z tobą..., reż. Andrzej Wajda, 1979 (film dokumentalny).
Zobacz też
Linki zewnętrzne
Dyskusja
Od pewnego czasu nurtuje mnie pytanie, ile nam dzisiaj zostało z Iwaszkiewicza? To co najlepsze, zostało sfilmowane: Wajda, Różewicz, Kawalerowicz, Cywińska - literackie pierwowzory tych filmów mają niezaprzeczalną wartość, ale czy poezja polska coś by straciła, gdyby nie było Iwaszkiewicza? Niewątpliwie coś by straciła, pytanie, tylko co? - Mariusz Cezary Kosmala
- Ja swoje zdanie wyłuszczyłem już w tym wątku na Nieszufladzie. Może ją tutaj powtórzę: dla mnie jego styl jest ciężki i koturnowy, nieznośnie koturnowy. Tym niemniej czytanie go jest zawsze ciekawą przygodą intelektualną na poziomie struktury. Nie ma tutaj gracji Tuwima, wyobraźni Leśmiana czy klarowności późnego Staffa, ale maestria jest w tym niewątpliwa. alx d
Przypisy
- ^ Mniej więcej w latach 1912-1918 Iwaszkiewicz uczęszczał do szkoły muzycznej i konserwatorium kijowskiego i w tamtym czasie planował karierę kompozytorską, jednak jego starszy kuzyn Karol Szymanowski, cieszący się już pewną sławą, po przejrzeniu nut z kompozycjami Jarosława odradził mu ten fach, zachęcając jednocześnie, by ten poszukał sobie jakiejś innej dziedziny artystycznej. Jak twierdzi Maria Iwaszkiewiczówna, te kompozycje jej ojca zostały zachowane i warto byłoby je kiedyś wydać.
![[PoeWiki]](/skins/common/images/wiki.png)