Onomatopeja
Onomatopeja (także dźwiękonaśladownictwo) - nagromadzenie i układ dźwięków języka nawiązujące brzmieniem do dźwięków występujących w rzeczywistości.
Ten środek stylistyczny najlepiej sprawdza się w utworach przeznaczonych dla dzieci. Oto początkowy fragment wiersza Ptasie radio Tuwima:
Halo! halo!
Tutaj ptasie radio w brzozowym gaju,
Nadajemy audycję z ptasiego kraju.
Proszę, niech każdy nastawi aparat,
Bo sfrunęły się ptaszki
dla odbycia narad:
Po pierwsze - w sprawie
Co świtem piszczy w trawie?
Po drugie - gdzie się
Ukrywa echo w lesie?
Po trzecie - kto się
Ma pierwszy kąpać w rosie?
Po czwarte - jak
Poznać, kto ptak,
A kto nie ptak?
A po piąte przez dziesiąte
Będą ćwierkać, świstać, kwilić,
Pitpilitać i pimpilić
Ptaszki następujące:
Jak widać pełno tutaj różnych dźwiękowych układów językowych, które przybliżają takie lub inne odgłosy śpiewających ptaków, przy czym nie chodzi tutaj tylko i wyłącznie o melodię, ale też i o specyficzne akcentowanie, zwalnianie, przeskoki itp. W recytacji może to dawać doskonałe efekty: posłuchaj.
Nie jest to jednak jedyne zastosowanie tego środka stylistycznego. Warto zwrócić uwagę na realizację różnych barw gongu starego zegara bijącego godziny:
zamarła pani
po wyłuskane powieki
w kiełku obfitym jak winobranie
w tanecznej figurze
żałobnej sukni pięć razy
zabił zegar
obrócona w kamień
a mgła rzedła na łąkach
w płowe lniane nici
Mamy zatem jedą barwę zrealisowaną przez odstęp w 5. wersie, drugą przez aliterację w 6. Wreszcie trzecią widać w rymie odzywającym się echem w wersie 7. Jak widać podobieństwo do jakiegoś naturalnego zjawiska dźwiękowego można uzyskać nie tylko na zasadzie bezpośredniego naśladownictwa za pomocą układu kolejnych głosek, ale też za pomocą bardziej skomplikowanych i ulotnych struktur.
![[PoeWiki]](/skins/common/images/wiki.png)