Gregor Strniša

(Przekierowano z Strona osobista:Miłosz Biedrzycki/Wyzwanie nr 3/Gregor Strniša)

Gregor Strniša (18.11.1930, Lublana - 23.01.1987) - słoweński poeta, prozaik i dramaturg. W wieku dziewiętnastu lat został aresztowany wraz z całą rodziną za udzielanie pomocy kuzynowi - przestępcy politycznemu, spędził dwa lata w więzieniu. Ukończył germanistykę, jednak nie mógł podjąć proponowanej mu pracy na uniwersytecie w Lublanie ze względu na sprzeciw organizacji partyjnej.

Publikował w prasie literackiej od końca lat 50., debiut książkowy w 1959 r. W jego poezji wciąż powracały motywy wędrówki, wygnania, przekraczania ograniczeń i dążenia do transcendencji. Większość z wierszy Strnišy utrzymana jest w swoistej dla niego formie, luźno wzorowanej na słoweńskich balladach ludowych: są to cykle składające się z pięciu części, z których każda zbudowana jest z trzech czterowersowych zwrotek, przeważnie opartych na asonansach. Spokojny, niemal beznamiętny ton tej poezji kontrastuje z powagą, często wręcz drastycznością podejmowanych tematów. Charakterystyczne dla tego autora było również łączenie liryki z inspiracją naukami ścisłymi.

Strniša pisał również sztuki teatralne, nawiązujące stylem do średniowiecznych moralitetów, nierzadko na kontrowersyjne tematy - np. zbrodni wojennych, popełnianych przez partyzantów Tity (którzy w socjalistycznej Jugosławii byli przedmiotem niemal kultowej czci). Oprócz tego był również autorem tekstów piosenek popowych, książek dla dzieci i opowiadań naukowofantastycznych.

W 1986 r. został laureatem najważniejszej nagrody literackiej w Słowenii, Nagrody Prešerena. W następnym roku zmarł na skutek alkoholizmu, nasilającego się w ostatnich latach jego życia.

W Polsce wiersze Strnišy były publikowane w tłumaczeniach Katariny Šalamun-Biedrzyckiej, włącznie z tomem wierszy wybranych, wydanym w 1993 r.

Sediš z lahtmi na mizi, gledaš skoz okno,
pozno popoldne je, kmalu bo mrak.
Nobenega glasu ni zdaj več slišati v sobo.
Pomisliš, da zunaj ugaša zimski dan.

Vidiš samo kos neba in streho, rdečo:
najbrž je sneg v opoldanskem soncu zdrsnil z nje.
V zadnji svetlobi meče dimnik šibko senco.
Večer bo svinčenoplav, pomisliš, in malo meglen.

Stopiš do okna. Po cesti gre ženska v beli obleki,
na drugi strani se v pesku nag otrok igra,
poletni dan ugaša v temnih drevesih.
Kot velik bleščeč oblak ugaša poletni dan.

Siedzisz z łokciami na stole, patrzysz w okno,
jest późne popołudnie, na ścianach już cień.
Żadnego dźwięku nie słychać w pokoju.
Na zewnątrz, myślisz, gaśnie zimowy dzień.

Widzisz tylko skrawek nieba i dach, czerwony:
widocznie w południe śnieg zsunął się i spadł.
W gasnącym świetle blady cień rzuca komin.
Wieczór będzie niebieskoszary, myślisz, i mgła.

Podchodzisz do okna. Ulicą idzie kobieta w sukience,
w piasku po drugiej stronie gołe dziecko bawi się,
letni dzień gaśnie w ciemnych drzewach.
Jak wielka, lśniąca chmura gaśnie letni dzień.

Gregor Strniša, "Tu je bil tiger" ("Tutaj był tygrys"), cz. IV

Edytuj

Bibliografia

Edytuj

Poezja

Mozaiki (Mozaiki), 1959
Odisej (Odyseusz), 1963
Zvezde (Gwiazdy), 1965
Želod (Żołądź), 1972
Oko (Oko), 1974
Škarje (Nożyce), 1975
Jajce (Jajko), 1975
Vesolje (Wszechświat), 1983

Edytuj

Dramaty

Samorog (Jednorożec), 1967
Žabe (Żaby), 1969
Ljudožerci (Kanibale), 1972
Mavrična krila (Tęczowe skrzydła), 1973
Steklenica vode (Butelka wody), 1974
Driada (Driada), 1976
Brat Henrik (Brat Henryk), 1976

Edytuj

Proza

SF:
- Mavrična krila (Tęczowe skrzydła) i Steklenica vode (Butelka wody), 1979.
Proza dla dzieci:
- Kvadrat pa pika (Kwadrat i kropka), 1977
- Potovanje z bršljanom (Podróż z bluszczem), 1980
- Jedca meseca (Jedzący księżyc), 1982
- Lučka Regrat (Lusia Dmuchawiec), 1987

Edytuj

Eseje

Relativnostna pesnitev (Poemat relatywistyczny), 1984

Edytuj

W języku polskim

Odyseusz (wybór wierszy, tłum. Katarina Šalamun-Biedrzycka), Kraków : Agencja Wydawnicza Zebra, 1993

Źródło: "http://poewiki.org/index.php/Gregor_Strni%C5%A1a"

Ostatnio zmieniane o 20:08, 8 maja 2007