Wiersz sylabiczny
Wiersz sylabiczny to jedna z trzech kategorii, wyróżnianych w podziale wierszy na:
- sylabiczne
- toniczne
- sylabotoniczne
Kategorie te służą do rozróżniania wierszy pod względem tego, które z nastepujących kryteriów:
- liczba sylab
- czy liczba akcentów
organizują wersyfikację, czyli wyznaczają długość, początek i koniec każdego z wersów.
W przypadku wiersza sylabicznego kryterium tym jest liczba sylab. Wiersz sylabiczny w czystej postaci to wiersz, którego jedyną zasadą organizującą jest stała liczba sylab w każdym wersie (izosylabizm), np. dziesięć sylab, osiem, pięć itp. itd. (możliwe są także trzy, dwu i jednosylabowce )
Co do zasady przyjmuje się, że trzynastozgłoskowiec i jedenastozgłoskowiec to właśnie wiersze sylabiczne. Jednakże, jak wiadomo, do wyznaczników tych dwóch form należy stała pozycja średniówki, która z kolei wiąże się z występowaniem akcentu przed średniówką (jako jednego z tzw. sygnałów demarkacyjnych). Z tego wynika, że w języku polskim organizacja wersów nie przebiega w oderwaniu od umiejscowienia akcentów, nawet w wierszu zwanym sylabicznym.
- To by sugerowało, że średniówka jest polską specyfiką, a tak przecież nie jest. Średniówka (albo raczej cezura) jest wynalazkiem poezji starogreckiej i jest stosowana we wszystkich europejskich poetykach. Istnieją hipotezy, które wiążą istnienie średniówki z jakimiś ogólnymi mechanizmami ludzkiego zapamiętywania. alx d
- Akapit o średniówce jest do przeróbki - istotna jest tu tendencja do ustalania się miejsca sylab akcentowanych i nieakcentowanych w obrębie wersu sylabicznego. W niektórych tradycjach poetyckich ta tendencja jest silniejsza, w niektórych - słabsza. Tam, gdzie ta tendencja jest bardziej wyrazista, można mówić o "sylabotonizacji" wiersza sylabicznego. -- Miłosz B
W polskiej teorii literatury wyróżnia się następujące rodzaje wiersza sylabicznego[1]
- pięciozgłoskowiec,
- sześciozgłoskowiec,
- siedmiozgłoskowiec,
- ośmiozgłoskowiec,
- dziewięciozgłoskowiec,
- dziesięciozgłoskowiec,
- jedenastozgłoskowiec,
- dwunastozgłoskowiec,
- trzynastozgłoskowiec,
- czternastozgłoskowiec,
- piętnastozgłoskowiec,
- szesnastozgłoskowiec,
- siedemnastozgłoskowiec,
- osiemnastozgłoskowiec.
Oczywiście możliwe jest tworzenie również wierszy wychodzących poza powyższe ramy (czyli jednozgłoskowców, dwuzgłoskowców, trójzgłoskowców, czterozgłoskowców oraz wierszy o długich werach). Najbardziej chyba znanym przykładem wychodzącym poza tę kategoryzację jest wiersz Sur la femme Charlesa Crosa:
Ô
Femme,
Flamme,
Eau!
Au
Drame
L'âme
Faut.
Même
Qui
L'aime
S'y
Livre
Ivre.
Superarchaiczny hipotetyczny indoeuropejski wiersz sylabiczny
Obecnie dość popularna wśród badaczy jest hipoteza, że pierwotnym systemem wersyfikacyjnym w językach indoeuropejskich był właśnie wiersz sylabiczny, a z niego rozwinęły się wszystkie pozostałe formy[2]. (Przykładowo, starorosyjskie formy wiersza tonicznego stosowane np. w epickich bylinach miały powstać z wiersza sylabicznego w następstwie tzw. zaniku jerów[3])
Drogę rozwoju europejskich form wersyfikacyjnych od hipotetycznego sylabicznego przodka obrazuje poniższy sympatyczny schemat:[3]
![[PoeWiki]](/skins/common/images/wiki.png)